Zasiedzenie służebności przesyłu
Czym jest służebność przesyłu?
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe, które umożliwia przedsiębiorcy
przesyłowemu (np. energetycznemu, gazowemu, wodociągowemu) korzystanie z cudzej
nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji urządzeń przesyłowych (linie,
rurociągi, kable).
Podstawa prawna:
Kodeks cywilny – art. 305¹–305⁴
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093
Na czym polega zasiedzenie służebności przesyłu?
Zasiedzenie polega na nabyciu służebności wskutek długotrwałego, nieprzerwanego i
samoistnego korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności.
W praktyce dotyczy to sytuacji, gdy:
urządzenia przesyłowe istnieją na nieruchomości od wielu lat,
przedsiębiorca korzysta z gruntu jak z przysługującego mu prawa,
brak jest umowy lub decyzji administracyjnej.
Okresy zasiedzenia
Zgodnie z Kodeksem cywilnym:
20 lat – w dobrej wierze
30 lat – w złej wierze
Terminy te liczy się zgodnie z art. 172 KC w zw. z art. 292 KC.
Przepisy:
art. 172 KC – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093
art. 292 KC – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093
Zasiedzenie przed 2008 r. – STARY STAN PRAWNY
Przed wprowadzeniem służebności przesyłu (3 sierpnia 2008 r.) sądy dopuszczały
zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu.
Co podlega ocenie sądu przy zasiedzeniu?
Sąd bada m.in.:
datę posadowienia urządzeń,
ciągłość korzystania,
zakres korzystania z nieruchomości,
charakter posiadania (samoistne/zależne),
dobrą lub złą wiarę przedsiębiorcy,
zmiany właścicieli nieruchomości (nie przerywają biegu zasiedzenia).
Skutki zasiedzenia
Przedsiębiorca nabywa prawo bez obowiązku zapłaty wynagrodzenia,
Właściciel traci roszczenie o ustanowienie służebności za zapłatą,
Możliwe jest ujawnienie służebności w księdze wieczystej
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący zasiedzenia służebności
przesyłu – NOWY STAN PRAWNY
Sygnatura: P 10/16 – wyrok TK z 2 grudnia 2025 r.
Orzeczenie: TK uznał, że dotychczasowa linia orzecznicza dopuszczająca takie
zasiedzenie (czyli uznawanie, że przedsiębiorca przesyłowy mógł nabyć prawo
odpowiadające służebności przesyłu przez zasiedzenie stanu sprzed 2008 r.) jest
niezgodna z Konstytucją RP (naruszenie ochrony własności art. 64 Konstytucji oraz
zasad wynikających z art. 31 ust. 2 i 3).
Konsekwencje praktyczne:
Służebności rzekomo zasiedzione sprzed 3 sierpnia 2008 r. nie mogą już być
traktowane jako prawomocne tytuły prawne przedsiębiorstw przesyłowych.
To otwiera drogę do roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z cudzej nieruchomości
w latach bez formalnej podstawy.
Nie dotyczy infrastruktury posadowionej po 2008 r. lub uregulowanej w drodze
umowy/administracyjnie.
Link – komunikat TK o wyroku P 10/16 (oficjalna strona):
https://trybunal.gov.pl/s/sk-29-25 (Trybunał Konstytucyjny)
Sprawa Sądu Najwyższego – III CZP 9/25
Stan prawny
Sąd Najwyższy (Izba Cywilna) skierował pytanie prawne do składu 7 sędziów w sprawie
I II CZP 9/25 (wpłynęła 25 marca 2025 r.). (Sąd Najwyższy)
Pytania prawne:
Czy przed wejściem w życie art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego (3 sierpnia 2008 r.) było
dopuszczalne nabycie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności
przesyłu przez zasiedzenie na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego? (Sąd Najwyższy)
Czy okres faktycznego korzystania z nieruchomości odpowiadający treści służebności
przesyłu przed wejściem w życie art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego podlega doliczeniu
do okresu niezbędnego do zasiedzenia tej służebności? (Sąd Najwyższy)
Aktualny status (stan na pocz. 2026):
Sprawa została rozpoznana przez SN, ale nie zakończono jej uchwałą rozstrzygającą takie
problemy prawne — część postępowań została umorzona (np. z powodu cofnięcia skargi),
zatem ostateczna uchwała SN w tej konkretnej sprawie III CZP 9/25 dotychczas nie
została wydana lub nie jest publicznie opublikowana jako uchwała przez SN (co oznacza,
że nie ma jeszcze powszechnie obowiązującej wykładni SN w tym temacie). (Sąd
Najwyższy).
Strona SN z opisem sprawy III CZP 9/25:
https://www.sn.pl/sprawy/SitePages/Zagadnienia_prawne_SN.aspx?ItemSID=2007
301f4741-66aa-4980-b9fa-873e90506a11&ListName=Zagadnienia_prawne (Sąd Najwyższy)
Podsumowanie i praktyczne znaczenie
Sąd Najwyższy (III CZP 9/25)
Dotyczył podobnych zagadnień, ale nie zakończył się jednoznaczną uchwałą
obowiązującą sądy powszechne(stan na pocz. 2026). (
administrator24.info
Trybunał Konstytucyjny (P 10/16)
Wyraźnie ograniczył argumentację zasiedzenia służebności przesyłu do okresu po
2008 r.
· Daje to silniejsze podstawy do dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z
nieruchomości przez lata bez formalnej podstawy prawnej.
Linki do źródeł
- ·Komunikat TK – P 10/16 (wyrok):
https://trybunal.gov.pl/s/sk-29-25 ( - ·SN – III CZP 9/25 opisy zagadnienia:
Trybunał Konstytucyjny)
https://www.sn.pl/sprawy/SitePages/Zagadnienia_prawne_SN.aspx?
Ruszaj z nami!
PCD sp. z o.o.
ul. Mazowiecka 25
30-019 Kraków